SC/ST (અત્યાચાર નિવારણ) એક્ટ મામલે નવેમ્બર 2026ના વર્તમાન સમય સુધીમાં સુપ્રીમ કોર્ટ અને ગુજરાત હાઈકોર્ટ દ્વારા કેટલાક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ચુકાદાઓ આપવામાં આવ્યા છે:
1. દરેક જાતિસૂચક અપશબ્દ એટ્રોસિટી નથી (ગુજરાત હાઈકોર્ટનો ચુકાદો)
નવેમ્બર 2026ની શરૂઆતમાં, ગુજરાત હાઈકોર્ટે બનાસકાંઠાના એક 16 વર્ષ જૂના કેસમાં મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા કરી છે. કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો છે કે દરેક જાતિસૂચક અપશબ્દ બોલવો એ આપમેળે એટ્રોસિટીનો ગુનો (SC-ST Act) બનતો નથી.
• કાયદો લાગુ કરવા માટે એ સાબિત કરવું જરૂરી છે કે અપમાનજનક શબ્દો કયા સંદર્ભમાં અને સામેવાળી વ્યક્તિને નીચી દેખાડવાના આશયથી (જાતિવાદી માનસિકતા સાથે) બોલાયા હતા.
• જો કોઈ ચોક્કસ જાતિવાદી ઈરાદો કે પૂરતા પુરાવા ન હોય, તો માત્ર અપશબ્દો બોલવા બદલ એટ્રોસિટીનો ગુનો નોંધી શકાય નહીં.
2. બંધ રૂમ કે ખાનગી જગ્યાએ થયેલું અપમાન ગુનો નથી (સુપ્રીમ કોર્ટ)
ઑગસ્ટ 2026માં સુપ્રીમ કોર્ટે એક મોટો નિર્ણય આપતા સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, જો કોઈ જાતિસૂચક શબ્દો અથવા અપમાનજનક ટિપ્પણી બંધ રૂમમાં કે ખાનગી જગ્યાએ (જ્યાં સામાન્ય જનતા હાજર ન હોય) કરવામાં આવી હોય, તો SC/ST એક્ટ લાગુ પડતો નથી.
• આ કાયદા હેઠળ ગુનો ત્યારે જ બને છે જ્યારે આવું કૃત્ય “જાહેરમાં” (Public View) એટલે કે અન્ય લોકો જોઈ કે સાંભળી શકે તેવી જગ્યાએ થયું હોય.
3. એક્ટના કડક જોગવાઈઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટનો અંતિમ નિર્ણય
સપ્ટેમ્બર 2026માં ચીફ જસ્ટિસની આગેવાની હેઠળની ત્રણ જજોની બેન્ચે SC/ST એક્ટની કડક જોગવાઈઓને (જેમ કે તુરંત FIR અને આગોતરા જામીન પર પ્રતિબંધ) પડકારતી અરજી ફગાવી દીધી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સાફ કર્યું કે નિર્દોષ લોકોને બચાવવા માટે કોર્ટ પાસે ખોટા કેસ રદ કરવાની સત્તા (સેફગાર્ડ્સ) પહેલેથી ઉપલબ્ધ છે, તેથી કાયદાના મૂળ કડક નિયમો યથાવત રહેશે.
