દેશમાં આગામી સમયમાં યોજાનાર વસ્તી ગણતરી ૨૦૨૭ ને લઈને કેન્દ્ર સરકારના ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નોટિફિકેશન જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. ૧૪ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા આ સત્તાવાર નોટિફિકેશન અનુસાર, આ વખતે વસ્તી ગણતરીની પ્રક્રિયા વધુ વ્યાપક અને ડિજિટલ બનાવવામાં આવશે. ગણતરી દરમિયાન ગણતરીકારો દ્વારા ‘હાઉસહોલ્ડ શેડ્યૂલ’ (Household Schedule) મારફતે દરેક પરિવાર પાસેથી કુલ ૪૦ અલગ-અલગ પ્રકારની ચોક્કસ માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયામાં વ્યક્તિગત વિગતોથી લઈને આર્થિક, સામાજિક, શૈક્ષણિક અને ઓળખપત્રો સંબંધિત મહત્વની માહિતીનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી દેશના ભવિષ્યના વિકાસ આયોજનો માટે ચોક્કસ ડેટાબેઝ તૈયાર કરી શકાશે.
ગૃહ મંત્રાલયનું નોટિફિકેશન
કેન્દ્ર સરકારના ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા ૧૪ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના રોજ વસ્તી ગણતરી ૨૦૨૭ અંગેનું નોટિફિકેશન જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. આ નોટિફિકેશન સાથે જ દેશવ્યાપી ગણતરી માટેની વહીવટી પ્રક્રિયાનો સત્તાવાર પ્રારંભ થઈ ગયો છે. આ સર્વેક્ષણ હાઉસહોલ્ડ શેડ્યૂલ ફોર્મેટ મારફતે હાથ ધરવામાં આવશે.
૪૦ પ્રકારની વિગતોનો સમાવેશ
આ વખતની વસ્તી ગણતરીમાં દરેક પરિવાર અને તેના સભ્યો પાસેથી ૪૦ પ્રકારની વિવિધ માહિતી લેવાશે. દેશના દરેક નાગરિકના સામાજિક અને આર્થિક સ્તરનું સચોટ મૂલ્યાંકન કરવા માટે આ ડેટા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે, જેનો ઉપયોગ વિવિધ કલ્યાણકારી યોજનાઓ બનાવવામાં થશે.
વ્યક્તિગત અને વૈવાહિક વિગતો
સર્વે દરમિયાન પરિવારના દરેક સભ્યનું પૂરું નામ, જન્મ તારીખ, વર્તમાન ઉંમર અને વૈવાહિક સ્થિતિ અંગેના પ્રશ્નો પૂછવામાં આવશે. આ ઉપરાંત કુટુંબના વડા સાથેનો સંબંધ અને ઘરમાં રહેતા સભ્યોની કુલ સંખ્યાની ચોક્કસ નોંધણી કરવામાં આવશે.
સામાજિક અને ધાર્મિક ઓળખ
ગણતરી દરમિયાન નાગરિકની જાતિ, ધર્મ, રાષ્ટ્રીયતા અને માતા-પિતાની વિગતો પણ લેવામાં આવશે. આ ઉપરાંત પરિવારમાં કોઈ સભ્ય દિવ્યાંગતા ધરાવે છે કે કેમ અને તેની દિવ્યાંગતાનો પ્રકાર કયો છે, તે અંગેની ખાસ માહિતી પણ આ વખતે એકત્ર કરવામાં આવશે.
ભાષાકીય જ્ઞાન અને ડિજિટલ સાક્ષરતા
વસ્તી ગણતરીમાં માતૃભાષા ઉપરાંત અન્ય કઈ ભાષાઓનું જ્ઞાન છે તે પૂછવામાં આવશે. સમય સાથે બદલાતા ટેકનોલોજીના યુગમાં નાગરિકોમાં ડિજિટલ સાક્ષરતા કેટલી છે અને તેઓ સ્માર્ટફોન કે ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરે છે કે નહીં તેની વિગતો પણ એકત્ર કરાશે.
શિક્ષણ અને રોજગારની માહિતી
નાગરિકોનું શૈક્ષણિક સ્તર, હાલમાં મેળવતા શિક્ષણનો પ્રકાર, વ્યવસાય અને આર્થિક પ્રવૃત્તિઓની વિગતો નોંધાશે. વ્યક્તિ કયા ક્ષેત્રમાં કામ કરે છે, રોજગારનો પ્રકાર કયો છે અને પરિવારની મુખ્ય આજીવિકાનું સાધન શું છે તે તમામ બાબતો આવરી લેવામાં આવશે.
સ્થળાંતર અને રહેઠાણનું કારણ
વસ્તી ગણતરીમાં જન્મ સ્થળ, અગાઉનું મૂળ રહેઠાણ અને હાલના સ્થળે સ્થળાંતર કરવાનું મુખ્ય કારણ (જેમ કે રોજગાર, શિક્ષણ કે લગ્ન) અંગેના પ્રશ્નો પણ પૂછવામાં આવશે. આનાથી દેશમાં આંતરિક સ્થળાંતરના પ્રવાહને સમજવામાં મદદ મળશે.
નાણાકીય સેવાઓ અને બેંક ખાતા
દેશમાં નાણાકીય સમાવેશન (Financial Inclusion) ની સ્થિતિ જાણવા માટે પરિવારના સભ્યો પાસે રહેલા બેંક ખાતાની કુલ સંખ્યાની વિગતો મેળવવામાં આવશે. આ ઉપરાંત સંપર્ક માટે મોબાઈલ નંબર સંબંધિત વિગતો પણ વસ્તી ગણતરીના ફોર્મમાં દાખલ કરવામાં આવશે.
સરકારી ઓળખપત્રોની વિગતો
આધાર નંબર, વોટર આઈડી (ચૂંટણી કાર્ડ), પાસપોર્ટ અને ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ જેવા મહત્વના સરકારી ઓળખપત્રો અંગેની વિગતો પણ એકત્ર કરાશે. આ ડેટાથી સરકારી સેવાઓ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ સુદ્રઢ બનાવવામાં મદદ મળશે.
આ પણ જૂઓ
