અલ નીનોની અસરથી આ વખતે કડકડતી ઠંડીના દિવસો ઓછા રહેશે: ડિસેમ્બરના અંતથી જાન્યુઆરીની શરૂઆતમાં જામશે અસલી શિયાળો
નવેમ્બર મહિનો અડધો વીતી ગયો હોવા છતાં દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં હજુ સુધી જોઈએ તેવી ઠંડીની શરૂઆત થઈ નથી. દિવસે ગરમીનો અહેસાસ થઈ રહ્યો છે અને રાત્રે પણ તાપમાન સામાન્ય કરતાં ઊંચું છે. હવામાન વિજ્ઞાની ડી.એસ. પઈના આકલન મુજબ, પ્રશાંત મહાસાગરમાં સક્રિય મજબૂત ‘અલ નીનો’ (El Nino) ની અસરને કારણે આ વર્ષે શિયાળામાં કડકડતી ઠંડી અને શીતલહેરના દિવસો ઓછા રહી શકે છે.
ક્યારથી પડશે કડકડતી ઠંડી?
હવામાન વિભાગ (IMD) અને નિષ્ણાતોના પૂર્વાનુમાન મુજબ:
-
નવેમ્બરનો અંત: મહિનાના છેલ્લા ૩-૪ દિવસોમાં મોડી રાત્રે અને વહેલી સવારે તાપમાનમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.
-
ડિસેમ્બરનો અંત અને જાન્યુઆરી: અસલી અને કડકડતી ઠંડીનો અનુભવ ડિસેમ્બરના છેલ્લા અઠવાડિયાથી જાન્યુઆરીની શરૂઆતમાં થવાના એંધાણ છે.
-
મર્યાદિત શીતલહેર: ડિસેમ્બરથી ફેબ્રુઆરી દરમિયાન ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં ‘કોલ્ડ-ડે’ ઓછા રહેશે અને શીતલહેરનો ફેલાવો પણ મર્યાદિત રહી શકે છે.
અત્યારે ઠંડી કેમ નથી પડી રહી? તાપમાનનો તફાવત સમજો:
| તાપમાનનો પ્રકાર | સામાન્ય રીતે નવેમ્બર મધ્યમાં | આ વર્ષે નવેમ્બર મધ્યમાં |
| લઘુત્તમ તાપમાન (રાત્રે) | ૧૦ થી ૧૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસ | ૧૨ થી ૧૯ ડિગ્રી સેલ્સિયસ |
| મહત્તમ તાપમાન (દિવસે) | ૨૨ થી ૨૬ ડિગ્રી સેલ્સિયસ | ૨૪ થી ૩૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસ |
દિવસ અને રાતનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં ૨ થી ૪ ડિગ્રી ઉપર હોવાને કારણે હાલ ઠંડીની અસર વર્તાઈ રહી નથી.
શીતલહેર કેમ ઓછી રહી શકે છે? શું ઠંડી બિલકુલ નહીં પડે?
-
અલ નીનોનું ગણિત: હવામાન વિજ્ઞાની ડી.એસ. પઈના ૧૯૭૧ થી ૨૦૨૦ સુધીના ૫૦ વર્ષના અભ્યાસ મુજબ, ૧૮ અલ નીનો વર્ષોમાંથી ૧૧ વર્ષમાં શીતલહેરના દિવસો સરેરાશ કરતાં ઓછા નોંધાયા હતા.
-
પશ્ચિમી વિક્ષોભની અસર: જોકે, નિષ્ણાતો સ્પષ્ટ કરે છે કે અલ નીનો ઠંડીને સંપૂર્ણપણે રોકતું નથી. હિમાલય તરફથી આવતા પશ્ચિમી વિક્ષોભ (Western Disturbance) અને અન્ય મોસમી પરિસ્થિતિઓને કારણે વચ્ચે-વચ્ચે પારો ગગડી શકે છે.
‘કોલ્ડ-ડે’ અને ‘શીતલહેર’ વચ્ચે શું તફાવત છે?
સામાન્ય રીતે લોકો આ બંને શબ્દોને એક જ સમજે છે, પરંતુ હવામાન વિજ્ઞાન મુજબ તેમાં મોટો તફાવત છે:
-
શીતલહેર (Cold Wave): તેનું આકલન લઘુત્તમ તાપમાન (રાતના પારા) પરથી થાય છે. જ્યારે લઘુત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતાં ઘણું નીચું જાય ત્યારે શીતલહેર કહેવાય છે.
-
કોલ્ડ-ડે (Cold Day): તેમાં મહત્તમ તાપમાન (દિવસનો પારો) સામાન્ય કરતાં ઘણું નીચું રહે છે, જેના કારણે દિવસે પણ કડકડતી ઠંડી અનુભવાય છે.